TÚI NI LÔNG TỰ HỦY: DỰ ÁN CHẤP CÁNH GIẤC MƠ SINH TỬ

“Chị cho em thêm một ít để xài thử, đây là túi ni lông sinh học thân thiện với môi trường, phân hủy hết từ 6 tháng đến 2 năm”. Người phụ nữ ấy đi khắp các chợ lớn nhỏ để kiên trì chia sẻ câu chuyện môi trường với các tiểu thương. Bà đang từng bước thực hiện giấc mơ của mình sau bạo bệnh ung thư, đó là Phan Thị Thúy Phượng (60 tuổi, Giám đốc đối ngoại Công ty tổng hợp II).

Bước ra ranh giới tử sinh… nhờ ước mơ cháy bỏng 

Đã hơn 10 năm qua, người phụ nữ ấy âm thầm ấp ủ và vun bồi cho giấc  bằng việc tuyên truyền và cổ động các tiểu thương ở các chợ sử dụng túi ni lông sinh học tự phân hủy thay thế cho túi ni lông nhựa truyền thống không phân hủy. Suốt nhiều năm qua, bà Phượng cùng Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) TP.HCM miệt mài với dự án đưa đưa túi ni lông thân thiện môi trường ra chợ. Theo bà Phượng, 65% rác thải bao bì túi ni lông được thải ra từ các chợ. Bằng mọi cách như tặng miễn phí, đổi/cho không/ai mua bao nhiêu ký cũng giao, bà Phượng nỗ lực tuyên truyền việc thay thế bao ni lông sinh học tự phân hủy thay thế bao ni lông nhựa để bảo vệ môi trường.

Cuộc đời của bà Phượng là một chuỗi giữa được và mất. Bà từng gắn bó nhiều năm với nghề báo. Từ năm 1992 khi bắt đầu viết cho tờ Bàn tay sáng tạo của Sở Công thương, bà Phượng đã chứng kiến những chiếc máy sản xuất túi ni lông không phân hủy được nhập về và triển lãm tại Hội chợ Quang Trung (nay là Công ty phần mềm Quang Trung). Đây được xem như cuộc cách mạng lúc bấy giờ về bao bì. Từ việc gói thức ăn, sản phẩm trong lá chuối, lá sen, bao giấy, người ta đã có những chiếc túi ni lông rất rẻ và tiện lợi. Thời điểm ấy, không ai ngờ được cuộc cách mạng ni lông sẽ tàn phá môi trường như thế nào.

Năm 1992, bà Phan Thị Thúy Phượng và chồng là nhà báo Nguyễn Công Hà Công Hà (sau này mất 2001)  cùng làm nghề báo. Sau khi chồng mất, bà Phượng gát lại việc viết lách và sang công tác tại Phân viện Khoa học địa chất khoáng sản, đào tạo các lớp Giám đốc Điều hành mỏ và chỉ huy nổ mìn. Chính thời gian này, bà hiểu rõ tác hại lớn của rác thải nhựa và túi nylon gây ô nhiễm các tầng đất đai và mạch nước ngầm. Đó là những tiền đề cho cuộc gặp gỡ với ông Lê Lộc, giám đốc công ty Phúc Lê Gia – kỹ sư hóa đầu tiên đưa bao bì tự hủy về VN. “Năm 2011, khi tình cờ gặp anh Lê Lộc - Giám đốc Công ty Phúc Lê Gia - người đầu tiên đưa bao bì tự hủy về VN, quá say mê với dự án này vì giải quyết được vấn đề môi trường, tôi nhận lời anh Lộc về công ty làm”, bà Phượng kể.

Thời điểm đó, vì phải nhập khẩu nguyên liệu, chất phụ gia và máy móc từ nước ngoài về, chi phí sản xuất bao tự hủy luôn cao hơn 30% so với bao ni lông thông thường. Chưa kể, luật Thuế bảo vệ môi trường (có hiệu lực năm 2012) đánh 40.000 đồng/kg khiến nhiều đơn vị lao đao. Các công ty sản xuất túi tự hủy chỉ có cách xuất khẩu để sống và nằm chờ thời ở thị trường nội địa.

 

 

“Năm 2013, anh Lộc mất đột ngột, Phúc Lê Gia tan rã. Dù rơi vào khủng hoảng tài chính và tinh thần nhưng tôi cùng một số anh em khác lên kế hoạch lập công ty mới để tiếp tục sản xuất bao bì tự hủy”, bà Phượng hồi tưởng.

Khoảng đầu năm 2014, bà Phượng đi khám bác sĩ và biết mình bị ung thư vú. Hoàn toàn sụp đổ, nhưng giấu không cho ai biết, trong một tuần lễ, bà Phượng làm việc ngày đêm để bàn giao mọi việc lại cho con gái đang học năm thứ ba đại học rồi đi mổ.

Khi mê man trong phòng hồi sức, bác sĩ thông báo có lẽ bà không qua khỏi. Giữa lằn ranh sống - chết, khi đó, bà Phượng mơ thấy mình đang tiếp tục… làm bao bì tự hủy sinh học. “Chắc vì cả tuần đó chẳng lúc nào trong đầu tôi không nghĩ đến dự án này. Bác sĩ bảo nhờ ý nghĩ đó mà Diêm vương cho tôi sống lại”, bà kể.

Rồi vượt qua giai đoạn hóa trị, xạ trị khắc nghiệt làm hao mòn thể xác và tinh thần, năm 2016 bà hồi phục sức khỏe. Kinh tế gia đình xuống dốc trầm trọng, nhưng lúc ấy bà lại từ chối lời mời làm quản lý, giám đốc một công ty về sở hữu trí tuệ vì “không muốn làm gì khác ngoài bao bì tự hủy”.

Năm 2017, ở tuổi 57, bà kết nối với Công ty tổng hợp II và nhận dự án của Hội LHPN TP.HCM, một lần nữa đưa túi ni lông phân hủy sinh học ra khắp các chợ trên địa bàn thành phố.

Gian truân chợ đời

Chợ chiếm đến 65% tổng lượng túi ni lông thải ra môi trường hằng ngày. Ô nhiễm, nghẹt cống rãnh, mất mỹ quan đô thị… nhưng không doanh nghiệp sản xuất túi tự hủy nào nhai nổi “khúc xương” này. Rào cản lớn nhất chính là giá thành.

Bà Phượng chia sẻ: “Ở chợ, người tiêu dùng không có quyền lựa chọn, tiểu thương gói bằng cái gì, họ cầm về cái đó, thậm chí còn cho thêm 1, 2 túi ni lông để đựng. Nếu không thuyết phục được tiểu thương chia sẻ lợi nhuận để bảo vệ môi trường sẽ không thể giải quyết được lượng rác ni lông khổng lồ đó”.

Cạnh đó, đặc điểm ở chợ là không xuất hóa đơn nên các cơ sở sản xuất túi ni lông truyền thống có thể “né” thuế môi trường để bán cho tiểu thương với giá rất thấp. Đại diện Ban quản lý chợ cho biết: “Túi tự hủy giá cao, số lượng ít mà lại không dai như túi ni lông thường, đựng đồ nặng dễ rách. Chợ buôn bán khó khăn nên tiểu thương phải cân nhắc từng li từng tí”.

Nhiều người nói, “biết là tốt rồi đó, nhưng hồi nào nhà nước trợ giá túi rẻ thiệt rẻ đi thì tui mới xài”. Hiểu khó khăn đó, bà Phượng đề nghị công ty hạ giá thật thấp, không đặt lợi nhuận lên trên. Ở chợ, bà bỏ giá xấp xỉ túi thường, gần như cho không, để thật sự lan tỏa đến tiểu thương.

Trước năm 2017, một số đơn vị cũng ra thị trường chợ theo lời kêu gọi của Hội LHPN, nhưng phải bỏ cuộc vì quá khó và dự án mấy lần bỏ dỡ. Một đơn hàng ở siêu thị hay công ty, số lượng tính bằng tấn. Ở chợ thì đơn hàng vài chục ký là nhiều vì không có chỗ chứa. Khi nào hết họ lại gọi thêm, đôi khi 5 kg, 10 kg, bà Phượng cũng giao tận nơi, cứ kiên trì như vậy hết ngày này sang ngày khác.

Năm 2017, bà chủ yếu... đi cho. Tới đâu tặng tới đó, cả năm trời chưa bán được 1 tấn! Kiến tha lâu đầy tổ, năm 2018 - 2019 tháng cao nhất bà bán được gần 1 tấn.

Nhiều người cũng bắt đầu hiểu về vấn đề môi trường hơn khi phong trào được nhắc nhiều trên báo. Bà lại phấn chấn tinh thần: “Nhiều lúc cũng muốn buông vì kinh tế gia đình. Nhưng thấy tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa quá khủng khiếp, lại xách túi lên mà đi”.

Chuẩn bị đề án hạt phân hủy phụ gia để thuyết trình trong cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp, đi dạy giám đốc điều hành mỏ để lấy tiền trang trải chi phí sinh hoạt… Bà làm tất cả những gì có thể để sống với giấc mơ môi trường ấy.

Căn nhà nhỏ của bà trở thành kho chứa hàng. Buổi tối, mấy mẹ con lụi cụi ngồi xếp túi ni lông, bấm ghim thành những mẫu nhiều kích cỡ, màu sắc, để ngày mai lại mang ra chợ, hội chợ, cho người ta dễ x…

Ai cũng thấy bà Phượng cười tươi như hoa chứ chẳng thể biết những giọt nước mắt thăng trầm, vất vả của bà. Họ cũng chỉ biết giá của chiếc túi ni lông, chứ đâu hay nó được đong bằng niềm tin và hy vọng của người trở về từ ranh giới tử sinh.

Các sản phẩm tự hủy của công ty bao bì Phương Lan:

Và còn rất nhiều sản phẩm khác...

Thanh Hoài

CÙNG CHUYÊN MỤC

123Last ›

DOANH NGHIỆP TỰ GIỚI THIỆU

Tiêu dùng 360
Cẩm nang tiêu dùng
Phụ trách truyền thông, sự kiện: Ông Bùi Thanh Hoài 
Phụ trách kỹ thuật: Thạc sĩ CNTT Trần Quốc Trường.
Chịu trách nhiệm nội dung: Thạc sĩ CNTT Trần Quốc Trường.
 

 

©2009 tieudung360.vn - Cẩm nang tiêu dùng thông minh. Website trong quá trình thử nghiệm và xin phép từ Bộ Thông tin và Truyền thông.